Τενοντίτιδα Περονιαίων

Η τενοντίτιδα περονιαίων (peroneal tendonitis) είναι η φλεγμονή των περονιαίων τενόντων που βρίσκονται στην εξωτερική πλευρά της ποδοκνημικής άρθρωσης, πίσω από την περόνη. Πρόκειται για τραυματισμό υπέρχρησης: οι τένοντες τρίβονται από την επαναλαμβανόμενη καταπόνηση, με αποτέλεσμα τη φλεγμονή και τη διόγκωσή τους.

Είναι ιδιαίτερα συχνή σε αθλητές και δρομείς, οι οποίοι έχουν αυξημένο κίνδυνο να κάνουν το πόδι τους να κλίνει προς τα έξω, δημιουργώντας τριβή μεταξύ τένοντα και οστών. Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιο πόνο, αστάθεια ή ρήξη τένοντα.

Πολλές, αν οχι οι περισσότερες περιπτώσεις συνδρόμων υπέρχρησης αφορούν την ποδοκνημική. Οι περονιαίοι τένοντες είναι μεταξύ των πιο συχνά προσβαλλόμενων περιοχών, μαζί με τον αχίλλειο τένοντα και τον οπίσθιο κνημιαίο.

Οι τρεις περονιαίοι μύες είναι οι παρακάτω:

• Μακρός περονιαίος — ο πιο επιφανειακός μυς της εξωτερικής λογείας της κνήμης. Ξεκινά από την κεφαλή της περόνης, περνά πίσω από τον έξω σφυρό και καταλήγει στο έσω σφηνοειδές και το 1ο μεταταρσίου.
• Βραχύς περονιαίος — ξεκινά από τα κατώτερα 2/3 της περόνης, περνά κάτω από τον έξω σφυρό και καταφύεται στη βάση του 5ου μεταταρσίου.
• Τρίτος περονιαίος — βοηθητικός μυς, παρών στο 90% του πληθυσμού.

Οι τένοντες του μακρού και βραχύ περονιαίου διατρέχουν από κοινού την περονιαία αύλακα σε κοινό έλυτρο, συγκρατούμενοι από τον άνω περονιαίο δεσμό. Η λειτουργία αφορά την κάμψη του ποδός, καθώς και η σταθεροποίηση του αστραγάλου. Ο πόνος στον μακρό περονιαίο μυ ή πόνος στην περόνη είναι τυπικά συμπτώματα της πάθησης.

Εξωγενείς παράγοντες

• Απότομη αύξηση της έντασης ή του όγκου προπόνησης χωρίς σταδιακή προσαρμογή
• Λανθασμένη τεχνική τρεξίματος ή άσκησης
• Ακατάλληλα αθλητικά παπούτσια — μη υποστηρικτικά ή φθαρμένα
• Τρέξιμο σε σκληρές ή ανώμαλες επιφάνειες (π.χ. trail running)
• Αθλήματα με πολλές πλάγιες κινήσεις και αλλαγές διεύθυνσης (ποδόσφαιρο, μπάσκετ)
• Skating με παπούτσια που δεν εφαρμόζουν σταθερά
• Σκι και snowboard όπου ασκείται βίαιη τάση στον τένοντα

Ενδογενείς παράγοντες (ανατομικοί – σωματικοί)

• Ραιβοποδία ή κοιλοποδία (αυξημένη ποδική καμάρα)
• Κακή ευθυγράμμιση ποδιού
• Ανισοσκελία
• Χαλαρότητα αρθρώσεων
• Παχυσαρκία
• Αστάθεια αστραγάλου λόγω προηγούμενου διαστρέμματος. Ο βραχύς περονιαίος υπερφορτώνεται για να αντισταθμίσει την αστάθεια

Παθήσεις και φάρμακα

• Ρευματοειδής αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, σακχαρώδης διαβήτης, σπονδυλίτιδα
• Φάρμακα: μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, στατίνες, κινολόνες (σπάνια

Η τενοντίτιδα περονιαίων ή αλλιώς περονιαία τενοντίτιδα ή τενοντίτιδα στο κουτουπιέ, συνήθως εκδηλώνεται με τα παρακάτω συμπτώματα:

• Πόνος στην έξω πλευρά του αστραγάλου, πίσω και κάτω από το έξω σφυρό
• Ευαισθησία στην ψηλάφηση κατά μήκος της πορείας των περονιαίων τενόντων
• Οίδημα (πρήξιμο) ή πάχυνση πίσω από το έξω σφυρό, φλεγμονή στο κουτουπιέ
• Αίσθηση «τριβής» ή «κλικ» κατά την κίνηση του ποδιού
• Επιδείνωση με την όρθια στάση, το περπάτημα και την άσκηση
• Ο ασθενής συχνά κουτσαίνει κατά την οξεία φάση
• Πόνος κατά τη ραχιαία κάμψη και πρήξιμο του ποδιού
• Σε σοβαρότερες περιπτώσεις, αίσθηση «σκασίματος» στην έξω επιφάνεια του αστραγάλου (ένδειξη υπεξαρθρήματος ή εξαρθρήματος περονιαίων)

Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως σταδιακά, χωρίς ιστορικό οξέος τραυματισμού. Οι δρομείς αποστάσεων μπορεί να τα παρατηρήσουν ακόμη και μετά από ένα μόνο τρέξιμο μεγάλης απόστασης σε κεκλιμένη επιφάνεια.

Κλινική εξέταση

Ο φυσικοθεραπευτής ή ο ιατρός αξιολογεί τα παρακάτω:

• Ιστορικό τραυματισμού και αθλητικής δραστηριότητας
• Τοπική ευαισθησία στην ψηλάφηση πίσω από το έξω σφυρό
• Κλινικές δοκιμασίες (ραχιαία κάμψη, πρήξιμο, δοκιμασία Kleiger)
• Αξιολόγηση ευθυγράμμισης ποδιού και αστάθειας αστραγάλου (Ottawa Ankle Rules εάν υπάρχει ιστορικό οξείας κάκωσης)

Απεικονιστικές εξετάσεις

• Υπερηχογράφημα — Εξέταση πρώτης επιλογής σε απουσία οξείας κάκωσης. Αναδεικνύει τη διόγκωση και φλεγμονή των τενόντων.
• Ακτινογραφία — για αποκλεισμό κατάγματος (ιδίως του 5ου μεταταρσίου) και ανίχνευση επικουρικών οστών.
• Μαγνητική τομογραφία (MRI) — Πραγματοποιείται μόνο εάν δεν υπάρξει βελτίωση με τη συντηρητική θεραπεία ή εάν συνυπάρχει οστεοχόνδρινη βλάβη αστραγάλου.

Συντηρητική αντιμετώπιση (οξεία φάση)

• Ανάπαυση — αποφυγή δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τα συμπτώματα
• Κρυοθεραπεία — εφαρμογή πάγου στην πάσχουσα περιοχή
• Αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) — για ανακούφιση πόνου και οιδήματος
• Ακινητοποίηση με νάρθηκα ή αφαιρούμενη μπότα ελεγχόμενου εύρους κίνησης σε σοβαρότερες περιπτώσεις
• Κατάλληλα υποδήματα με επαρκή πλευρική υποστήριξη ή ορθωτικά ένθετα

Φυσικοθεραπευτική αντιμετώπιση

Η φυσικοθεραπεία για τενοντίτιδα περονιαίων αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα ανάρρωσης. Στο κέντρο φυσικοθεραπείας i-physio εφαρμόζουμε εξατομικευμένα πρωτόκολλα με σύγχρονο εξοπλισμό όπως:

Κρουστικός Υπέρηχος

Ο κρουστικός υπέρηχος, επιταχύνει τη φυσική επούλωση του τένοντα, διασπά εναποθέσεις και μειώνει τον χρόνιο πόνο. Ιδανικός για υποξείες και χρόνιες περιπτώσεις τενοντίτιδας.

Laser Υψηλής Έντασης (Hilterapia HIRO TT)

Το Hilterapia HIRO TT, μειώνει τη φλεγμονή και τον πόνο, βελτιώνει την αιμάτωση στην πάσχουσα περιοχή.

Tecar / Winback Tecar

Στη θεραπεία Tecar / Winback Tecar, χρησιμοποιούνται ραδιοσυχνότητες που βελτιώνουν την κυκλοφορία, μειώνουν την οξεία φλεγμονή και επιταχύνουν την αποκατάσταση.

Διαμαγνητική Αντλία

Η διαμαγνητική αντλία, μειώνει το οίδημα και βελτιώνει τη μικροκυκλοφορία, ιδιαίτερα εάν συνυπάρχει οστικό οίδημα στον αστράγαλο.

Κινησιοθεραπεία

Πρόκειται για ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων για την ανάκτηση εύρους κίνησης, ενδυνάμωση και επιστροφή στην αθλητική δραστηριότητα.

Οι ασκήσεις πρέπει να γίνονται υπό επίβλεψη φυσικοθεραπευτή και να ακολουθούν αρχή προοδευτικότητας. Ποτέ δεν ξεκινάμε ενδυνάμωση εάν υπάρχει οξύς πόνος.

Φάση 1 — Ήπια κινητοποίηση (εβδ. 1–2)

Στόχος: διατήρηση κυκλοφορίας, αποφυγή ατροφίας, μείωση πόνου.

Κυκλικές κινήσεις ποδοκνημικής (ankle circles) Καθιστή ή ξαπλωτή θέση, κυκλικές κινήσεις ποδιού — 10 επαν. × 3 σετ, 2–3 φορές/ημέρα. Βελτιώνει την κυκλοφορία χωρίς φόρτιση.

Ραχιαία κάμψη / Πελματιαία κάμψη με λάστιχο (αντίσταση) Τοποθέτηση λάστιχου στους δακτύλους, ήπια αντίσταση — 15 επαν. × 3 σετ. Προσοχή: αποφυγή πόνου.

Φάση 2 — Ενδυνάμωση περονιαίων (εβδ. 2–6)

Στόχος: ενίσχυση των περονιαίων μυών, σταθεροποίηση αστραγάλου.

Εκτροπή ποδοκνημικής με λάστιχο αντίστασης (eversion with band) Καθιστός, λάστιχο γύρω από το πέλμα δεμένο σε σταθερό σημείο. Ήπια κίνηση έξω (εκτροπή), συγκράτηση 2 δευτ. — 15 επαν. × 3 σετ. Αυτή η άσκηση είναι η πιο εξειδικευμένη για τους περονιαίους μύες.

Ορθοστασία σε ένα πόδι (single leg stance) Ορθοστασία στο πάσχον πόδι, σταδιακά αύξηση χρόνου — 3 × 30 δευτ. Προχωρημένη έκδοση: σε μαξιλάρι ισορροπίας.

Ανύψωση φτέρνας σε ένα πόδι (single leg calf raise) Στεκόμαστε στο άκρο σκαλοπατιού, ανεβαίνουμε στις μύτες αργά (3 δευτ.) — 3 × 15 επαν. Εκκεντρική εκτέλεση (κατέβασμα αργά) = ισχυρότερο ερέθισμα επούλωσης τένοντα.

Πλάγιες βηματοδρομίες (lateral band walks) Λάστιχο γύρω από τους αστραγάλους, πλάγια βήματα — 3 × 15 βήματα κάθε κατεύθυνση. Ενεργοποιεί τους περονιαίους και τους γλουτιαίους.

Φάση 3 — Λειτουργική αποκατάσταση & επιστροφή στο άθλημα (εβδ. 6+)

Στόχος: επιστροφή στην αθλητική δραστηριότητα, πρόληψη υποτροπής.

• Ασκήσεις ισορροπίας σε ασταθή επιφάνεια (bosu, balance board) — βελτιώνει την ιδιοδεκτικότητα
• Άλματα ελεγχόμενης προσγείωσης (hop & land) — σταδιακά
• Εκκεντρικές ασκήσεις περονιαίων με προοδευτική επιβάρυνση
• Προοδευτικό τρέξιμο — ξεκινά από βάδισμα, αυξάνεται η απόσταση πριν η ταχύτητα
• Τεχνική τρεξίματος — διόρθωση λανθασμένης πρόσπτωσης πέλματος

Σημείωση: Το πρόγραμμα ασκήσεων για τενοντίτιδα ποδιού ή τενοντίτιδα αστραγάλου διαφέρει ανάλογα με τη συγκεκριμένη θέση και σοβαρότητα. Το i-physio παρέχει εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Ο χρόνος αποκατάστασης εξαρτάται από τη σοβαρότητα. Σε ήπιες, πρόσφατες περιπτώσεις η ανάρρωση διαρκεί συνήθως 4–6 εβδομάδες. Σε μέτριες ή χρόνιες περιπτώσεις ο χρόνος αυτός ανεβαίνει στους 2–4 μήνες, ενώ σε σοβαρές τενοντοπάθειες ή συνοδό ρήξη η αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει 4–6 μήνες ή και περισσότερο.

Η έγκαιρη έναρξη φυσικοθεραπείας και η αποφυγή πρόωρης επιστροφής στο άθλημα μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο χρονιότητας. Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί επίσης να εκπαιδεύσει τον ασθενή ώστε να αποφεύγει δραστηριότητες που επιβαρύνουν την κατάσταση και να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής.

Τενοντίτιδα περονιαίων ή τενοντοελυτρίτιδα περονιαίων;

Οι δύο παθήσεις συχνά συγχέονται. Η τενοντοελυτρίτιδα περονιαίων (peroneal tenosynovitis) είναι φλεγμονή τόσο των τενόντων όσο και του κοινού τους ελύτρου, του συνδετικού ιστού που τους περιβάλλει.

Τα συμπτώματα είναι παρόμοια, αλλά η τενοντοελυτρίτιδα εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα που εκτελούν επανειλημμένα την ίδια κίνηση της ποδοκνημικής (π.χ. μαραθωνοδρόμοι). Η διάκριση γίνεται με υπερηχογράφημα ή MRI και επηρεάζει το θεραπευτικό πρωτόκολλο.

Πρόληψη — Πώς αποφεύγεται η τενοντίτιδα ποδιού

• Προοδευτική αύξηση της έντασης προπόνησης — κανόνας 10%/εβδομάδα
• Σωστά και κατάλληλα υποδήματα με επαρκή πλευρική στήριξη
• Ενδυνάμωση περονιαίων ως μέρος κάθε προγράμματος άσκησης
• Αποφυγή ανώμαλων εδαφών ή κεκλιμένων επιφανειών στα πρώτα στάδια
• Έγκαιρη αντιμετώπιση διαστρέμματος αστραγάλου — η χρόνια αστάθεια προδιαθέτει σε τενοντίτιδα

Αξιολόγηση βιομηχανικής τρεξίματος για διόρθωση λανθασμένης τεχνικής